Norsk Bremuseum
6848 Fjærland

Tel: +47 57 69 32 88
Mobil: +47 97 68 02 28
Fax: +47 57 69 32 87

E-mail: post@bre.museum.no

Facebook

120 Fv152
Sogn og Fjordane, 6848

+47 57 69 32 88

Norsk Bremuseum & Ulltveit-Moe senter for klimaviten, eit opplevingsmuseum om brear og klima for heile familien. Norsk Bremuseum ligg i Fjærland  i Sogndal kommune, og er eit offisielt Nasjonalparksenter for Jostedalsbreen.

Kva skjer?

Kva skjer? Her finn du nyhende og kva som er aktuelt ved Norsk Bremuseum.

Beste sesong på 20 år

Pål Gran Kielland

Denne sesongen har vi hatt 72.500 gjester innom dørene i museet. Dette gjer 2016 til den beste sesongen på 20 år. Vi har dei to siste åra hatt ein vekst på 37 prosent, det vil seie meir en 20.000 fleire gjestar.

Bilete frå feiringa av 25-års jubileet der H.K.H. Kronprins Haakon vitja oss.

Direktør John Brekke kan informere om at vi aukar spesielt mykje i den asiatiske marknaden i år.

Vi takkar alle som har vore hjå oss, samarbeida med oss og bidrege til ein flott sesong i 2016!

Synlege bevis på bresmeltinga

Pål Gran Kielland

Norsk Bremuseum & Ulltveit-Moe senter for klimaviten har sidan oppstarten i 1991 naturleg nok vore oppteken av breane og kva som skjer med dei. Trenden er at dei smeltar, men i år har ein bre faktisk rykka fram.

Bøyabreen 2016. Foto: Pål Gran Kielland.

Bøyabreen 2016. Foto: Pål Gran Kielland.

Vi utførar mellom anna frontposisjonsmålingar på nokre brear, men det er ikkje alltid at talfesting av endringane gjev meining for alle og einkvan. No som smeltinga av breane gjer nokre av målingane vanskeleg å utføre, så er heldigvis fotografering eit godt verkty for å fylgje med på utviklinga. Vi held særleg auge med Bøyabreen og Store Supphellebreen i Fjærland, som vi heilt fram til i 2014 utførte målingar på. Allereie i 2014 vart det rapportert om eit «svart hol» i bretunga til Bøyabreen. Dette holet er også  i år godt synleg og det er eit tydeleg teikn på at breen vert tunnare.

Bøyabreen 1997 (foto: Stefan Winkler) og 2016 (foto: Pål Gran Kielland).

Bøyabreen 1997 (foto: Stefan Winkler) og 2016 (foto: Pål Gran Kielland).

Ved å samanlikne foto av Bøyabreen i 1997, da den var på det største i moderne tid, og med dagens tilstand så ser vi at den regenererte breen i dalbotnen no er nesten heilt smelta vekk. Stadig meir fast fjell kjem til syne. Endringane er store sidan slutten av 90-talet. Då vi målte breen frå 2003 til 2014 såg vi at breen gjekk 160 meter attende totalt.

Store Supphellebreen 1997 (foto: Stefan Winkler) og 2016 (foto: Pål Gran Kielland).

Store Supphellebreen 1997 (foto: Stefan Winkler) og 2016 (foto: Pål Gran Kielland).

Ser vi på Store Supphellebreen er det også tydeleg at den regenererte delen av breen minkar. Vi målte breen frå 1992 til 2014 og registrerte då ein attendesmelting på om lag 70 meter totalt.

Steinblokk i 1899 (foto: John Bernhard Rekstad) og 2016 (foto: Pål Gran Kielland).

Steinblokk i 1899 (foto: John Bernhard Rekstad) og 2016 (foto: Pål Gran Kielland).

Heilt nyleg gjorde vi faktisk eit funn av ein stor steinblokk som vart brukt som fastmerke da frontposisjonsmålingar starta opp i 1899. Det var statsgeologen John Bernhard Rekstad (1852-1934) som oppretta dette merket for å måle avstanden til breen. Den gongen målte han 77 meter til brekanten. I dag finn vi steinblokka litt over 400 meter frå breen, noko som betyr ein attendesmelting på over 300 meter sidan 1899. I biletet frå 1899 står Rekstad sjølv ved sidan av blokka medan det er driftssjef ved Norsk Bremuseum, Svein Arne Bøyum, som er avbilda på det nye biletet.

Store Supphellebreen (Flatbreen) i 1906 (foto: Monchton) og 2012 (foto: Pål Gran Kielland).

Store Supphellebreen (Flatbreen) i 1906 (foto: Monchton) og 2012 (foto: Pål Gran Kielland).

Høgare oppe i fjellet ser vi også endringar. For drygt 100 år sidan låg Store Supphellebreen, populært kalla Flatbreen, og stanga og brøyta opp den store endemorenen like ved Flatbrehytta. No i ettertid har utviklinga gått den gale vegen med at breen trekk seg attende. For å seie det enkelt så går lufta rett og slett ut av ballongen.

Frontposisjonsmålingane
I år har vi målt endringar i frontposisjonen til Haugabreen i Jølster og Vetle Supphellebreen i Fjærland. Målingane viser at Haugabreen har smelta 15 meter attende i 2016. Sidan vi starta å måle breen i 2013 så har den trekt seg attende 35 meter totalt.

Haugabreen 2016 (foto: Pål Gran Kielland).

Haugabreen 2016 (foto: Pål Gran Kielland).

Vetle Supphellebreen har derimot rykka 16 meter fram det siste året. Trenden i dag er at breane smeltar attende på grunn av at klimaet blir varmare. Pålagringa av snø er vanlegvis veldig stor kvar vinter, men tydelegvis ikkje stor nok til å forhindre at breane smeltar attende over tid. Framrykket til Vetle Supphellebreen på 16 meter i år er difor interessant. Vi har ikkje andre målingar av breen enn desse frontposisjonsmålingane og vise til, men ser vi på Meteorologisk Institutts vær- og klimadata så har målestasjonen som står ved Norsk Bremuseum totalt sett registrert nedbørsmengder over normalen i perioden 2011-2015. Store snømengder kan vera ein del av forklaringa på breen sitt framrykk det siste året. Saman med faktorar som temperatur, breiddegrad, høgde over havet, terrenget (brattheit og solinnstråling) og nærleiken til havet (maritimitet) er nedbør ein del av eit komplisert samspel som fører til danning og endring av brear. Sidan 2011 då vi starta med målingar av breen, så har den totalt sett gått 2 meter fram.

Ved fronten til Vetle Supphellebreen 2016 (foto: Pål Gran Kielland).

Ved fronten til Vetle Supphellebreen 2016 (foto: Pål Gran Kielland).

Blåisen tittar fram

Pål Gran Kielland

Brevandringsesongen startar litt seinare i Fjærland, enn på meir populære og lett tilgjengelege brear verda over. Supphellebreen, eller Flatbreen som den også kallast, byrjar no å bli klar for dei som ynskjer bretur i særklasse og i god avstand frå overbefolka turistmagnetar.

Supphellebreen (Flatbreen) 29. juni 2016. Foto: Pål Gran Kielland, Norsk Bremuseum.

Tenk å koma seg opp til denne majestetiske brearmen som sig ut av iskappa til Jostedalsbreen. Det startar med ein litt krevjande men samstundes fantastisk tur på god sti opp frå Rødseter i Supphelledalen på 50 meter over havet, og opp til brefronten på om lag 1000 meter over havet. På breen er det mogleg å koma seg ned i skumle sprekkar i isen, klatre i steile isveggar og steppe over spanande snøbruer. Dette kan virke skummelt og utfordrande, men med lokalkjende og røynde breførarar blir dette ein bombetrygg oppleving. Eit eksklusivt ekstratilbod er å krysse denne kolossale ismassen for å bestige ein av dei omkringliggande nunatakkane som ruvar opp av isen. Frå desse toppane kan du oppleve ein samansmelting av bre, fjell og fjord i eit vilt landskap som verkar å ligge laaangt unna sivilisasjonen. Men på same tid kan du kike ned i Fjærlandsfjorden og sjå korleis brebygda Fjærland ligg nett plassert attmed den rolege Fjærlandsfjorden.

Bre, fjell, fjord - og folk! Foto: Gaute D. Bøyum august 2013.

Korleis få til tur her, lurar du kanskje på? Og kva med mat og overnatting? Svaret er enkelt. Nede i Supphelledalen ligg nemleg Rødseter Inn, ein gamal gard som delvis har blitt ombygd til gjestehus, hotel eller som dei kallar det sjølv 'a small boutique hotel'. Her tilbyr dei aktivitetar på fjell og bre etter kva ein måtte ynskje, til dømes kinderegget av ein tur - bre-fjell-fjord - til Myrhaugsnipa 1443 meter over havet. Eit alternativ for guida turar i Fjærland får du også hjå Mountaingoat Guiding.

I tillegg kan du gå ein roleg tur i bygda, padle kajakk på Fjærlandsfjorden, eta lunsj på eit av hotella i Mundal, sykle, blade i bøker i Bokbyen eller ta det obligatoriske besøket hjå oss - Norsk Bremuseum. 

Spektakulær luksus - det finn du i Fjærland.

Bokbyen feirar 20 år

Pål Gran Kielland

Bokbyen har 20 års-jubileum i 2016 og det skal feirast. Dei lagar ein ny vri på Boknatta i år og flytter arrangementet til det nye torget inne i Mundal, midt i mellom Hotel Mundal og Fjærland Fjordstove Hotell. Mykje av kulturprogrammet vil gå føre seg inne på hotella, så ein kan varme seg litt i løpet av kvelden. Marknaden opnar kl.16. Bokbutikkane opnar kl.10 og held ope utover heile kvelden.

KVELDEN FØR BOKNATTA, FREDAG 24.JUNI
Kl. 21.30: Tove Bakke: Lorca. Pubkveld med spansk stemning på Fjordstova.

BOKNATTA, LAURDAG 25.JUNI
Kl. 13: Markering av 20-års jubileet til Bokbyen på Hotel Mundal. Kanapear og sprudlevatn. Talar og kåseri ved Ragnar Hovland, Arne Ivar Kjerland og Laura Kvamme.

Kl. 16: Opning av Boknatta ved Simone Stibbe. Bodane opnar.

Kl. 17: Reiser og relasjonar: Litterær samtale med Hilde Kvalvaag og Brynjulf Jung Tjønn. Møt to forfattarar som på finaste vis skildrar oss så nært ein kan komme. Med reisa som motiv og relasjonane som tema skriv dei begge slik at det angår lesaren, om lengselsen etter å høyre til og bli elska, om frykta for tap og einsemd. Men alltid med håpet som drivkraft. Begge har vunne Brageprisen og dei skriv både for barn og vaksne. Begge er inspirerte av musikk og inviterer publikum til å lytte til lydspor frå skrivinga undervegs i samtalen som vert leia av Janne Karin Støylen. Hotel Mundal.

Kl. 18: Barneprogram på torget i Mundal: Klare sjøl. Matlaging i det fri med Ann Iren Ulvedal, Anne Britt Sårheim og Reidunn Otterdal etter oppskriftar frå boka, Klare sjøl.

Kl. 19: Ove Røsbak og Henning Sommerro. Dei to har samarbeida sidan tidleg på 80-tallet. Dei har skrive fleire sanger saman og i 2004 vart CD’en «Himmelhaik» utgjeve, der Røsbak les og synger og Sommerro står for musikken saman med saksofonisten John Pål Inderberg. Sommerro og Røsbak har ein ellevill og laussluppen stil på scena, bygd på improvisasjon og glimt i auget. Stemningane skifter med lynets hastigheit, og kan plutseleg gli over i både vemodig lyrisk og frodig vakkert. Røsbak vil i Bokbyen Fjærland lese og synge ting av Børli, Prøysen og seg sjøl, og Henning Sommerro vil framføre songer av Hyldbakk, Hoem og Røsbak som han sjølv har tonesett.
Fjærland kyrkje.

Kl. 20.30: Johs. B. Thue: Fortel frå ny bok, Gryta i fjorden – Om heimefiske og ulike fiskerettar i fjordane våre. Fjærland Fjordstove Hotell.

Kl. 22: Konsert: Billa and the Kid. Torget.

TORGSTEMNING MED FRIDTJOV URDAL, EIVIND ØDEGÅRD M.FL. I LØPET AV KVELDEN.

Sal av mat og drikke på torget og Kaffistova. Alle arrangementa er opne for alle.

VELKOMEN TIL BOKMARKNAD OG FOLKELIV!
For tinging av salsbod ring tlf.57692210 eller post@bokbyen.no.